PANEL.E DAVET: "21.YY.DA TÜRKİYE CUMHURİYETİ" & PROF. DR. ANIL ÇEÇEN, DR. HASAN İLERİ, ATİLLA SARP, AV. ERSAN BARKIN

SEVAN NİŞANYAN'IN SUÇU NE?.. Gönderen: ALİ NESİN // Merhaba ULUSAL HABER & Zekeriya TÜMER

Merhaba ULUSAL HABER & Zekeriya TÜMER = "SEVAN NİŞANYAN'IN SUÇU VE CAZASI!.." 

Ali Nesin, Sevan Nişanyan’ın serbest bırakılması için bir kampanya başlattı. Ali’ye göre Sevan Nişanyan, 25 yıllık hapis cezasını hak etmiyor ve ülkemizin övgüyü hak eden güzide insanlarından birisi.

Ali Nesin
Istanbul, Türkiye

(english text below)

Sevan Nişanyan iki yılı aşkın bir süredir cezaevinde. Kesinleşmiş toplam cezası 11,5 yılı aştı. Henüz sonuçlanmamış diğer davalarla birlikte bu sürenin yakın zamanda 25 yılı aşma ihtimali var.

25 yıl az değil! Bir ömrün üçte biri...

Topluma, bireye, çevreye ya da doğaya zarar veren kişiler elbette cezalandırılırlar; ne de olsa her topluluk var olabilmek için kendini kötülüklerden korumak zorundadır.

On küsur yıla mahkûm olduğuna ve bu süre 25 yıla çıkabileceğine göre, Sevan Nişanyan bu topluma geri dönüşü olmayan çok çok büyük kötülükler yapmış olmalı... Akıl ve mantık böyle söylüyor. Çünkü katiller bile bu kadar ceza almıyor.

Sevan Nişanyan ne kötülük yapmıştır da yaşamının geri kalan yıllarını cezaevinde geçirmeye mahkûm edilmiştir? 

Yaptıklarını sayalım:

Sevan Nişanyan, Şirince’de güzellik üstüne güzellik yaratmıştır. Ve sadece güzellik yaratmıştır. Yüzlercesi gibi yok olmaya yüz tutmuş eski bir Rum köyünü yaşatmakla kalmamış, köyü ihya etmiş, dünyaya, ülkemize ve turizme bir değer kazandırmış, Şirincelilere ekmek kapısı açmıştır.

Şirince’nin sırtında İlyastepe adında, tek katlı beş on kerpiç evden oluşan küçük bir köy yaratmıştır. Mutlaka gidilip görülmesi gereken yerlerden biridir, âdeta bir masal âlemi.

Doğaya ve canlıya zarar vermemiştir, tek bir ağaç kesmemiştir, tek bir hayvan doğramamıştır. Hatta tam tersine; yaptığı konutlar etrafını saran yeşillikten yüz metre öteden fark edilmemektedir. İlyastepe bugün bir kuş cennetidir. Domuzundan keçisine, ördeğinden tavus kuşuna kadar onlarca hayvan türüne ev sahipliği yapmaktadır.

Başlı başına birer mimari başyapıt olan Matematik Köyü ve Tiyatro Medresesi’yle eğitim ve kültür hayatımıza çok önemli katkıları olmuştur.

Bugüne kadar eşi benzeri olmayan kapsamda bir Türkçe etimolojik sözlük hazırlayarak Türkçeye ve bilim dünyasına büyük değer katmıştır.

Anadolumuzun köylerinden şehirlerine kadar binyıllardır değişen yer adlarının öyküsünü ve tarihini iğneyle kuyu kazarak yıllar süren bir çalışma sonucu bir araya getirmiştir.

Yanlış Cumhuriyet adlı kitabıyla ve sarsıcı çıkışlarıyla düşünce ve algı dünyamızı zenginleştirmiştir.

Bütün bunlardan rant da elde etmemiştir. Nitekim bugün Sevan Nişanyan’ın ne bir evi, ne bir arabası, ne de bankada beş kuruş parası vardır.

Kimsenin kılına zarar vermemiştir. Kimseyi işinden, eşinden, aşından, yerinden yurdundan etmemiştir. Tam tersine, Şirince halkı Sevan Nişanyan sayesinde turizmden elde ettiği gelirle gayet mutlu yaşamaktadır.

Ve Sevan Nişanyan daha nice güzel, yararlı ve doğru işler yapmıştır da, 25 yıllık mahkûmiyeti hak edecek ne kötülük yapmıştır?

Sevan Nişanyan imar yasasına muhalefet, çevre kirliliği yaratmak, mühür bozmak gibi suçlardan hüküm giymiştir. Kaçak ve çirkin inşaattan geçilmeyen ülkemizde bu yasalardan dolayı cezaevinde olan bildiğimiz kadarıyla bir başka mahkûm daha yoktur.

Olağanüstü mimari güzellikler yaratan Sevan Nişanyan, hiçbir estetik kaygı gözetilmeden inşa edilen ucube adalet saraylarında yargılanarak hüküm giymiştir! O adalet sarayları yok olsa insanlık hiçbir şey kaybetmez, ama Sevan Nişanyan’ın yaptığı evlerden birinin yıkılması bir cinayettir.

Sevan Nişanyan’ı hapse atarak sadece kendisini değil, araştırma yapmasını da engelleyerek Türkiye’yi ve insanlığı eserlerinden mahrum ediyoruz.

Sevan Nişanyan’ın asıl suçu, görevini yapmayarak halkını umursamayan devlete isyan etmektir, yani sivil itaatsizliktir.

Devlet, 30 küsur yıl önce Şirince’yi tarihi sit alanı ilan etmiştir ve böylece köyde çivi çakılmasını yasaklamıştır. Bu gibi durumlarda devlet bir yıl içinde yeni imar yasasını yürürlüğe koymak zorundadır. Çünkü o yörede vatandaş yaşamaktadır ve vatandaşın doğal ihtiyaçları vardır. Oğlu evlenir, ek oda yapmak gerekir. Ahırı yıkılır, onarmak gerekir. Damı akar, aktarmak gerekir. Güneşten korunmak için gölgelik, keçiden korunmak için çit, soğuktan korunmak için bilmem ne yapmak gerekir. Gel gelelim devlet 30 yıldır bu imar planını çıkarmayarak vatandaşını ve ihtiyaçlarını umursamamaktadır.

Vatandaş tabii ki gerekeni yapmıştır ve yapmaktadır. Yani tüm Şirince halkı suç işlemiştir; halen de işlemektedir. Devlet, Şirince halkını çaresiz bırakarak suç işlemeye teşvik etmiştir.

Sevan Nişanyan’ın suçu, yaptığını gizli gizli değil, alenen yapmasıdır. Yani cumhurbaşkanından en basit vatandaşa kadar hepimizin yaka silktiği bürokrasi dediğimiz kontrolden çıkmış canavara meydan okumasıdır. Sevan Nişanyan doğrusunu yapmıştır. İkiyüzlülüğe yeltenmemiştir. Rüşvete tenezzül etmemiştir. Korkmamıştır. Kötülüğün üstüne üstüne gitmiştir.

İşte budur suçu.

Kabul! Kabul ediyoruz, Sevan Nişanyan’ın bu yaptığı suçtur. Bürokrasiye meydan okunmaz!

Suçtur da cezası ne kadardır? Bir yıl? İki yıl? O da olmadı beş yıl! Ya 15 yıl? Ya 25 yıl?

Hadi adalet yok, hadi akıl mantık yok, hadi vicdan da yok. Peki ya izan da mı yok, bir parça da mı yok?

Ali Nesin

Biz aşağıda imzası bulunanlar, toplumun her kesiminin vicdanını kanattığına inandığımız Sevan Nişanyan sorununa mutlaka bir çözüm bulunmasını talep ediyoruz. Önerilerimiz:

1)     Devletin sorumluluğunu yerine getirmediği durumlarda suçlu vatandaş değil devlet olmalıdır. En azında bu durumlarda vatandaş ceza almamalıdır.

2)     Kültür Bakanlığı Sevan Nişanyan’ın Şirince’de yaptığı mimari eserleri korunması gereken kültür varlıkları olarak tescil etmelidir.

3)    Sevan Nişanyan özgürlüğüne kavuşana kadar cezaevinde çalışmasına ve üretmesine izin verilmelidir.

Saygılarımızla.

***

İlk imzacılar:
Ali Nesin, Abdullah Çelikaslan, Abdullah Demirbaş, Acar Ataseven, Adnan Aksel, Ahmet Aykaç, Ahmet İnam, Ahmet Şekercioğlu, Akın Atauz, Akın Birdal, Alev Ok, Ali Bayramoğlu, Ali Fikri Işık, Ali Işıksalan, Ali Rıza Görener, Arif Dirlik, Asaf Savaş Akat, Ateş Kemal Doğan, Atilla Dirim, Atilla Zenciroğlu, Attila Tuygan, Aydın Engin, Ayla Sumer İşler, Ayşe Batumlu, Ayşe Erzan, Ayşe Hür, Ayşegül Sönmez, Azad Barış, Aziz Gökdemir, Babür Pınar, Balam Kenter, Barış Pirhasan, Barzan Demirhan, Baskın Oran, Bektaş Elçin, Bülent Keneş, Bülent Küçükaslan, Bület Tekin, Cengiz Aktar, Cihat Daşkıran, Cumhur Öner, Davut Erkan, Demir Küçükaydın, Denis Ojalvo, Deniz Ilgaz, Derya Yetişgen, Dogan Özgüden, Edip Yüksel, Eflan Topaloğlu, Elif Köksal, Engin Ender Çetin, Ercan İpekçi, Erdağ Aksel, Erdal Doğan, Erdal Yıldırım, Erden Kosova, Eren Keskin, Erol Özkoray, Esra Arsan, Etyen Mahçupyan, Fatih Vural, Fatime Akalın, Fatma Dikmen, Ferhat Kentel, Fikret Başkaya, Fuat Keyman, Fusun Erdoğan, Gaye Boralıoğlu, Gençay Gürsoy, Gökhan Karahan, Gül Gökbulut, Gülçin Avşar, Güliz Vural, Güngör Şenkal, Habib Taşkın, Halil Savda, Hasan Cemal, Hasan Gürkan, Hasan Kaya, Hasan Zeydan, Hayati Şener, Hicri İzgören, Hilmi Maktav, Hovsep Hayreni, Hrant Kasparyan, Hüseyin Alataş, Hüseyin Ergun, İbrahim Köroğlu, İbrahim Seven, İlkay Alptekin Demir, Işık Yenersu, Işın Önol, İnci Aral, İnci Tuğsavul, İrfan Açıkgöz, İzzet Yaşar, Kadir Akın, Kadir Cangızbay, Kamil Yıldırım, Kemal Çalğan, Kenan Yenice, Khatchig Mouradian, Koray Çalışkan, Lale Alatlı, Lale Mansur, Ludmilla Danisenko, Mahmut Konuk, Mehmet Bal, Mehmet Demirok, Mehmet Özer, Mehmet Öztürk, Mehmet Uluışık, Meral Saraç Seven, Metin Solmaz, Mihail Vasiliadis,  Murat Kuseyri, Mustafa Sütlaş, Mustafa Yasacan, Mustafa Yetişgen, Muzaffer Erdoğdu, Muzaffer Karadeniz, Müjde Tönbekici, Nabi Yağcı, Nadya Uygun, Necati Abay, Necmi Demir, Necmiye Alpay, Nilüfer Göle, Nilüfer Tarikahya, Noam Chomsky, Nur Sürer, Oktay Etiman, Onur Hamzaoğlu, Orhan Bas, Orhan Pamuk, Orhan Silier, Oya Aydın, Oya Baydar, Ömer Elaçmaz, Ömer Madra, Ömür Çınar Elçi, Önder Bayram, Özcan Soysal, Özcan Soysal, Özgür Öğret, Özlem Beyarslan, Özlem Yağız, Pakrat Estukyan, Perihan Mağden, Pınar Ömeroğlu, Raffi A. Hermonn, Ramazan Gezgin, Recep Maraşlı, Rıdvan Bilek, Rıdvan Günay, Robert Cabı Akman, Sait Çetinoğlu, Samim Akgönül, Seçkin Yaşar, Selahattin Esmer, Selda Asal, Selina Doğan, Semra Somersan, Serdar Kaya, Serdar Koçman, Serra Yılmaz,  Sevilay Demirci, Sibel Asna, Sibel Özbudun, Şaban İba, Şahin Alpay, Şanar Yurdatapan, Şebnem Korur Fincancı, Tamer Çilingir, Taner Akçam, Tarık Günersel, Temel İskit, Temmuz İlhan, Tolga Yarman, Tülay Karacaörenli, Ufuk Uras, Uğur Aker, Ümit Aktaş, Ümit Cizre, Ümit Kıvanç, Ünal Ünsal, Ünsal Dinçer, Vedia Yeşim Bayanoğlu, Vincent Bouvard, Yakup İçgören, Yalçın Ergündoğan, Yaprak Zihnioğlu, Yasin Yetişgen, Yener Orkunoğlu, Yıldıray Oğur, Yücel Demirer, Yusuf Haddadoğlu, Zeynep Tanbay, Zeynep Tozduman, Zübeyde Bilget, 

The Sevan Nisanyan Question
Sevan Nisanyan has been in prison for over two years now. Currently he is facing to spend 11.5 years in jail. This does not include the other pending sentences that might increase this to 25 years.

25 years is no joke! It is almost one-third of one’s lifetime.

People who harm society, other individuals, the environment or nature, are of course punished; because in order to be able to exist, the community has to protect itself from evil.

As he has been sentenced for a time of over 10 years and possibly up to 25 years, Sevan Nisanyan must have harmed the community very badly. Reason and logic implies this. Because even murderers usually do not receive such harsh sentences in Turkey.

What evil has Sevan Nisanyan committed that he has been sentenced to what equals a life sentence? Let’s start counting:

Sevan Nisanyan has created beauty, and he has created only beauty. He has not only saved an old Greek village, which was doomed to extinction like hundreds of others before it, but revived it, has gifted it to the world and Turkey, and has created job opportunities for the villagers of Shirince.

He has created a small village called Ilyastepe consisting of five or ten small single floor adobe houses. It is a never-never land that must be visited.

He has not hurt nature or the environment, he has not felled a single tree, not killed a single animal. Just the opposite, due to the vegetation he has planted, none of the houses that he has built could be seen even from a 100 yards. Today Ilyastepe is a bird sanctuary. It is playing host too many animals from pigs to goats; from ducks to peacocks.

The Mathematics Village and the Theater Madrasa, which are by themselves architectural masterpieces, have had immense contributions to our cultural and educational life.

He has prepared a Turkish etymological dictionary which is of unparalleled scope and which has added a great value to our world of knowledge.

He has collected and published the story of the names of Anatolian cities and villages, which for millennia have been changing.

With his book “The Wrong Republic” with its shocking deliveries, he has enriched our thinking and our perception of the world.

This is his crime!

He has not gained a penny out of all this. Today Sevan Nisanyan does not own a house, or a car, nor does he have a penny in his bank account.

He has never hurt anyone. He has never separated anyone from his or her spouse, food, or home. Just the opposite, the villagers of Shirince are able to live comfortably by the income they derive from the tourism business because of what Sevan has created.

Sevan has also done many other nice things, but we ask: what evil has he committed to earn a 25-year sentence?

Sevan Nisanyan has been convicted because of opposing the local zoning laws, supposedly causing environmental pollution, breaking seals placed by the authorities. In Turkey, which is full of ugly and unlicensed construction projects, we know of no other person convicted of the same crime.

Sevan Nisanyan, who has created these exceptional architectural beauties, ironically has been convicted in court buildings with no aesthetic value! If those court buildings were demolished, humanity would surely not lose a thing, but demolishing even a single house built by Sevan Nisanyan is akin to committing murder.

By throwing Sevan Nisanyan into prison we are not only punishing him but also Turkey and the World by depriving them of his work.

Sevan Nisanyan’s real crime is revolting against the state which has ignored its people by not doing its duty: It was simply an act of civil disobedience.

The state 30 years ago declared Shirince a historic site and thus forbade even minor repairs in the village. In such cases, the state is obliged by law to promulgate a new construction law within a year. Because citizens live in these regions and people have natural needs. For example, someone’s son might get married, so he must add a room. The barn might be damaged, it has to be fixed. The roof leaks, it must be fixed. He might need a place to protect himself from the sun, a fence to keep the goats away, to do something to keep warm, etc. But unfortunately the state, for the past thirty years, by not issuing this new master plan has ignored its citizens and their needs.

Of course citizens have done whatever is needed and continue doing it. That is, all the inhabitants of Shirince have committed crimes and continue committing them. The state by leaving no choice to the inhabitants of Shirince has forced them to commit these crimes.

Sevan Nisanyan’s crime is that instead of doing things secretly, he has done them openly. He has been resisting the monster called “bureaucracy” which is even hated by the president and the common folk. Sevan Nisanyan has done what is right. He has not attempted to pay bribes. He has not been scared. He has gone against evil.

We accept!

We accept that what Sevan Nisanyan has done is a crime. You must not fight the bureaucracy!

It is a crime, but what should the punishment be? One year? Two years? OK, five years? How about 15 years? Or 25?

Let’s say that there is no justice, no logic and also no conscience. How about common sense, not even a bit?

We, the undersigned, demand that a solution be found to Sevan Nisanyan’s problem.

Our suggestions are:

1)    In cases when the state does not fulfill its obligations, the guilty should be the state and not the citizen. At least in such cases citizens should not be punished.

2)    The Ministry of Culture should declare the architectural works of art made by Sevan Nisanyan in Shirince as protected cultural entities.

3)    Until Sevan Nişanyan regains his freedom, he should be allowed to continue his intellectual activities and production.

Respectfully submitted,

ISLAH VE İFLÂH KABUL ETMEZ BİR CUMHURİYET ve ATATÜRK SEVDALISI "TÜRK JANDARMA SUBAYI" OSMAN TÜRKOĞUZ'UN KİTABI

OSMAN TÜRKOĞUZ

15 Mayıs 1931 tarihinde, Menemen—Hatundere köyünde doğdu. Köyünde İlkokul olmadığından Komşu köyü Helvacı köyde İlkokulu, Menemen’de Ortaokulu ve Kuleli Asker Lisesini bitirerek,30 Ağustos 1953’te Karaharpokulu’ndan Jandarma Asteğmeni olarak mezun oldu. Piyade ve Jandarma Subay okullarını da bitirerek, Uluborlu, Manavgat ve Derik ilçe jandarma bölük komutanlıklarında bulundu. Foça Jandarma Komando kursunu ve Ordu Yabancı Diller Okulunun Fransızca bölümlerini de bitirdi. Besancon Üniversitesine bağlı dil enstitüsünün Fransızca bölümünü bitirdi. Hatay—23’üncü jandarma bağımsız er eğitim tabur komutanlığından Kızıltepe-117’inci seyyar jandarma alay komutanlığı, Manisa ve Zonguldak il jandarma alay komutanlıklarında da bulunduktan sonra; kömür ve kum kaçakçılarının yardımcısı iki kurmay binbaşının raporu ile Konya’ya sürüldü.02 Eylül 1985 tarihinde de emekliye sevk edildi.21 Eylül 1995 tarihinde. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. Hatay—Antakya Serinyol’daki jandarma er eğitim Alayı’nın bugün üzerinde eğitim yaptığı arazisini kamulaştırdı. Arazi sahiplerinin koruyucusu Paşalar yüzünden başına gelmedik bela bırakılmadı. Sicil notunu Yedilerde seyretmesinin nedeninin de sicil âmirlerini Yediye kadar saymasını bilmelerinin eseri olduğunu çok geç anladı?! Astları haksızlığa uğradığında kendisinin haksızlığa uğradığına inanacak kadar da saftı. Halifelik, Süleymancılık, Çağlar Boyu Yaşam,

 Bize Dostluk Yaraşır, Kubilay Olayı ve Gerici Akımların Gerçek Nedeni, Sıkıyönetim Hukuku, adlı yayımlanmış kitapları yanında, Nurculuk, Soyuttan Somuta Mustafa Kemal, Nuhun Gemisi Mümkün Müdür, Ulusal Kurtuluş Savaşında Tarafların Güç Dengesi, adlı yayıma hazır kitaplarının’dan başka 45.000 Sayfalık orijinal yazıları da Bloğunda saklıdır. Facebook’ta 15 sitede yazılarının yayımlanmasının yanı sıra,”HATUNDERE(YÖRÜK DİYARI) ADLI BİR SİTESİ DE VARDIR. GOOGL’DE”OSMAN TÜRKOĞUZ” ADRESİNDE TÜM YAZILARI DA YAYINLANMAKTADIR. KENDİSİ, ISLAH VE İFLÂH KABUL ETMEZ BİR CUMHURİYETÇİ ve ATATÜRKÇÜ Jandarma Subayıdır.

ESKİ TÜRKLERDE AİLE DÜZENİ VE KADININ TOPLUMDAKİ YERİ Derleme ve Düzenleme: Karozan, İSMAİL KARA

ESKİ TÜRKLERDE AİLE DÜZENİ VE

KADININ TOPLUMDAKİ YERİ

Derleme ve Düzenleme: 

Karozan, İSMAİL KARA

Eski Türklerde kadının toplum içindeki konumu ve aile düzeni, hemen hiçbir toplumda görülmeyecek düzeyde uygar ve demokratik ilişkiler üzerine kurulmuştu. Günümüz olayları göz önüne getirildiğinde, bu ilişkilerde ne denli yozlaşma yaşandığı görülecektir. Bugün kadına şiddet ya da aile ilişkilerindeki bozulmayı ileri sürerek kendimizi aşağılama ve özellikle Batıya özenme kuşkusuz üzüntü vericidir. Ancak, daha çok üzücü olan, geçmişi bilmemek ve ondan yararlanmamaktır. Büyük kentlerde yoğunlaşan bozulmaya karşın, Anadolu’da geçmişi yaşayarak yaşatan insanlarımız ne mutlu ki hâlâ vardır. Amerikalıların yaptığı bir araştırmaya göre Türk toplumları içinde bin yıl önceki ilişkiler, Orta Asya da yüzde 67, Anadolu’da yüzde 37 oranında yaşamaktadır. Bu yüksek bir kültürün varlığını sürdürmesi demektir.

Nikâh ve Tek Eşlilik

Nikâha  ve tek eşli evliliğe  dayanan1 aile düzeni, Türk toplumuna çok eski dönemlerde yerleşmiştir. Eski Türklerde nikâh, törenle gerçekleştirilen ve özellikle köy düğün geleneğinin tarihsel köklerini oluşturan, önemli bir olay, bir tür sözleşmedir. Nikâh için ana ve babanın onayı koşuldur. Evlenen erkeğin, gelinin ana-babasına bir miktar mal vermesi gelenektir. Başlık adıyla günümüze dek süren bu gelenekte, verilen mala kalıng denirdi. Gelin, gittiği ailenin hak sahibi bir üyesi olur; kocasının ölmesi durumunda, malların ve çocukların velayeti ona kalırdı. Yaş ayrımı çok olan evliliklere izin verilmez ve yaşlı kuşaktan erkek, genç kuşaktan bir kadınla evlenemezdi.

Türk ailesinde, babanın eşiyle paylaştığı, baskıcı olmayan eceliği (reisliği), baskıya dayanan ataerkil aile yapısından ayrımlıydı. Ev, Batılılar ve Araplarda olduğu gibi yalnız kocaya ait değil, kocayla karının ortak malıydı. Bu nedenle evin erkeğine evin ecesi, evin kadınına da evin kadını denilirdi. Ailede babanın olduğu kadar, ananın da sözü geçerdi. Ana soyu ile baba soyu değerce birbirine eşitti. Eşitlik, babanın saygınlığının ve ona verilen değerin azalması anlamına gelmez; tersine ona, saygıya dayalı içtenlikli ve daha güçlü bir yetke kazandırırdı.

“Baba Ocağı”

Eski Türkler için büyüyüp yetiştikleri ve baba ocağı (törkün) dedikleri aile çok önemliydi. “Ocağın ateşinin hiç sönmemesi”, dirliğin sürdürülmesi gerekirdi. Bunun için, büyük ve ortanca kardeşler evlenip ocaktan ayrılırlar, ancak küçük kardeş kalırdı. Belirli aralıklarla, tüm kardeşler aileleriyle birlikte, baba ocağında toplanırlar, ataya (babaya) saygı törenleri yapılırdı. Türkler, yurtları gibi baba ocaklarını da asla unutmazlar, çok uzakta bile olsalar, ona olan saygılarını, güçlü bir bağlılıkla sürdürürlerdi.

Eski Türklerde aileye gelin gelen kadına her zaman sahip çıkılır; dul kaldığında, kocasının bekâr kardeşlerinin onunla evlenmesi (kayın alma) toplumsal bir görev olarak kabul edilirdi. Bu davranış, başka toplumlarda görülen, malların bölünmemesini amaçlayan bir girişim değil, doğrudan kadına gösterilen saygı ve sahiplenmenin bir ürünüydü. Böyle olmasa töre, kadının miras hakkını kısıtlayan bir biçimde düzenlenir, mirasın bölünmesi böyle önlenirdi.

Kadının Toplumsal Konumu

Tarihte hiçbir toplum, kadını Türkler kadar erkekle eşit saymamış ve hak tanımamıştır. Her iki cinsin kendilerine ait, karşı cinsten bağımsız görev ve sorumlulukları vardı. Birbiri içine girmekle beraber, kadının ağırlıklı görevi aile içinde, erkeğin ise dışındaydı. Buna karşın, her cins aynı eğitimden geçer, cinsler arasında ayrım, toplumun tüm kesimlerinde yadsınırdı.

Kadının toplum içinde önemli bir yeri vardır. Bu önem Dede Korkut’ta; “kadın kendini överek adam olmaz; ancak güzel düşünür, güzel konuşur ve kocasına iyi öğütlerde bulunursa yücelir”, “kocası onu dinler” biçiminde anlatılmıştır. Irk Bitig’de; babanın emir annenin öğüt verdiği görülür, çocuk isteğine göre birine ya da ötekine uyardı. Kadın örtünmez, haremde kalmaz, erkeğin gittiği hemen her yere giderdi. Erkeklerle bayramlara, şölenlere ve içkili toplantılara katılır; onlarla birlikte kımız ya da şarap içebilir; kendisi de şölen düzenler, davetler verebilirdi. Erkek gibi ata biner, ok atar, öküz arabası kullanırdı. Çin kaynaklarına göre; “kocaları dama oynarken onlar futbol oynar”, “pazara gittiklerinde, paketleri kocaları taşır” ve “açık bir kibarlıkları vardır”. Ama gerekirse ava ve savaşa da giderlerdi. Arap gezginci İbn Arabsah, Türk kadınları için; “erkekler gibi savaşıyor, kafirlerin üzerine dörtnala at sürüyorlardı...”, diye yazar.

Kadının Özgürlüğü

Kadınların bu denli özgür ve cinsler arasındaki ayrımın az olması, Türk kadınlarının kendilerine özen göstermediği, süs ve güzelliklerine dikkat etmediği, cinselliğe önem vermediği anlamına gelmiyordu. Giysileri son derece renkli ve süslüydü, zarafete ve alımlılığa önem verirlerdi. Beğenilmeyi severler ve güzellikleriyle ilgili övgüleri, “memnuniyetle kabul ederlerdi”.Serbestçe kullandıkları özgürlüklere sahiptiler, ama son derece iffetliydiler. Ünlü İtalyan gezgini Marco Polo, bir “seyahatname klasiği” olan İl Millione adlı yapıtında, Türk kadınlarının “ahlaki temizliğini” över ve onların “tüm dünyanın en temiz ve ahlaklı”  kadınları olduğunu söyler.

Tedirgin etme (taciz), kadına saldırganlık (tecavüz), evlilik dışı ilişki (zina) gibi cinsel suçlar Türk toplumunda yok denecek kadar azdı. Kadına saldırının Türk hukukundaki cezası ölümdü. Cinsel saldırıyauğrayan kadın toplumdan dışlanmaz, ona sahip çıkılır. Evlilik dışı çocuğu olursa kadın ulu bir ağaçla evlendirilir, çocuk bu yolla meşrulaştırılırdı.

Günümüzde töre cinayeti adı verilen olayların Türk töresiyle bir ilgisi yoktur. Basında sıkça kullanılan bu tanım herhalde, Türk geleneklerini yıpratma amacını taşımalıdır. Saldırıya uğrayan kadına sahip çıkılırken namusunu korumayan kadın hoş görülmez. Eski Türk inancına göre Doğum Tanrısı (Ayzıt), “ne denli yalvarırlarsa yalvarsınlar, namusunu korumamış kadınların yardımına” gelmez.

Kadının Eşitliği

10.Yüzyılın ünlü coğrafyacısı al-Balhi, kitâb al-bad va’l-tarih adlı yapıtında, “Türkler’de kadının erkeğe eşit” olduğunu, toplumsal yaşamın her alanında “varlığını sürdürdüğünü” ve beğendiği erkeğe “evlenme teklif edecek denli” özgür olduğunu yazar. 12.Yüzyıl tarihçilerinden İbn Cübeyr, “Türk ülkelerinde kadına gösterilen saygıyı, başka hiçbir yerde”  görmediğini söyler.

Atatürk’ün Sözleri

Cübeyr’in saptaması, Osmanlı’nın son üç yüz yılı dışında, Türk tarihinin hemen her dönemi için geçerlidir. Türklerde kadına saygı, içtenliksiz bir kibarlık değil, yaşam biçimine yerleşen doğal bir davranıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün, kadının toplum içindeki yeri konusundaki düşünceleri ve gerçekleştirdiği yasal düzenlemeler, bu davranışın en somut örneğidir.

29 Nisan 1935’de, Yoksul Kadınlar Cemiyeti ve Kadın Esirgeme Kurumu hakkındaki görüşlerini açıklarken şunları söylemiştir: “Yoksul kadın, hiçbir şeyi olmayan kadın olarak algılanmaktadır. Oysa kadın denilen varlığın kendisi başlıbaşına yüksek bir varlıktır. Ona yoksul demek, onun bağrından kopup gelen insanlığın yoksulluğu demektir. Eğer insanlık bu halde ise, kadına yoksul demek uygun görülebilir. (Ancak y.n.) gerçek bu mudur? Birkaç yüzyıldan beri Türk kadınlığının anlamı unutulmuş, o, bunca varlığın maddi ve manevi kaynağı olduğu halde yüzüstü bırakılmış; unutulmuş. Varlığı ve erdemi unutulmuş olan Türk kadınlığına, ayağa kalkarak hürmetlerimizi göstereceğiz ve bunu düşünerek Kadın Esirgeme Kurumunu kuran bugünkü Türk kadınlığını ayakta selamlamalıyız”.

Peçe, Çarşaf ve Türk Kadını

14.Yüzyılın ünlü Arap gezgini İbn Batuda, Seyahatname’sinde, Orta Asya kadınından övgüyle söz ederken onların “peçe, çarşaf diye birşey tanımadığını”, “erkeklerle birlikte dolaştıklarını”, gerektiğinde “komutan olacak kadar” iyi savaştıklarını söyler. Çin’e giderken tanıştırıldığı “beyliğine hükümdarlık eden” Ürdüca adlı bir Türk kızından söz eder ve şunları yazar: “Melike kendisini selamladığım zaman bana Türkçe ‘huşün misin, hanşi misin?’ yani nasılsın iyi misin diyerek yanına oturttu. İyi bir Arapçayla konuşabiliyor ve yazıyordu... Hindistan’dan geldiğimi söyleyince, ‘ben onlara sefer edeceğim ve o ülkeleri zapt edeceğim, oradaki zenginlik ve asker çokluğu ilgimi çekiyor’ dedi. Bu Melike’nin askerleri arasında, kadın ve kızların bulunup erkekler gibi savaştıklarını, kendisinin de erkek ve kadın askerlerinin başında düşmana şiddetle saldırdığını, Nahoda (geminin kaptanı y.n.) daha sonra bana anlattı”.

Kadının Siyasi Hakları

Eski Türkler’de kadının siyasi yaşamda da önemli bir yeri ve kabul edilmiş kazanımları vardı. O dönemdeki inanç düzenini, erkeğin kutsal kuvvetiniöne çıkaran Toyonizm ile kadına önem veren Şamanizm’in oluşturması, kadın ve erkek arasında tüzel (hukuksal) olduğu kadar siyasi bir denge de yaratıyordu.

Toplantılara, kadın ve erkek birlikte katılırdı. Toplumu ilgilendiren siyasi kararlarda, hakankadar hatunun da yetki ve sorumlulukları vardı. Herhangi bir buyrukyazıldığı zaman, buyruğun uygulanması için hakanın yanı sıra hatunun da imzası olması gerekiyordu; hatunun imzası eksikse o buyruğa  boyun eğilmezdi. (Alıntıdır)

***

Hakan, yabancı ülke elçilerini tek başına kabul etmezdi. Elçiler, hakanınsağda, hatunun solda oturduğu devlet kurulunda, huzura kabul edilirlerdi. Şölenlere, genel toplantılara (kengeş), kurultaylara, dinsel törenlere; hatun, kesinlikle hakanla birlikte katılır ve bu toplantılarda herhangi bir örtünme kuralına bağlı olmazdı.

Hakanınyönetimdeki ortağı olan hatunun ünvanı Türkan’dı. Türkan, hepsine birden hatun denilen hakan soyunun prensesleri içinden seçildiği için, ona da yalnızca hatun deniliyordu. Göktürk Hakanı Gültekin Han’ın devlet yönetimini eşi Kutlulu Sultan ile paylaşması, konuyla ilgili ilginç bir örnekti ve göstermelik bir değer vermeye değil, kesin olarak Kutlulu Sultan’ın iyi yetişmiş, yetenekli bir yönetici olmasına dayanıyordu.

Araplaşma ve Değişen Konum

Kadının toplumdaki yeri, özellikle Arap kültürüyle ilişkiye geçildikten sonra önemli oranda değişti ancak hiçbir zaman eski Türk geleneklerinden tam olarak kopulmadı. Eski yaşam biçimleri ve alışkanlıklar, önemli oranda korundu. Yeni durumun koşullarına uyulsa da bu uyum, Prof. Osman Turan’ın deyimiyle, “çok yüzeysel” kaldı.

Anadolu Türkleri’nde kadınlar, eskisi kadar olmasa da toplumsal yaşam içindeki önemli yerlerini korudular. Özellikle nüfusun büyük çoğunluğunu oluşturan kırsal kesimde, üretimden ve ev dışı yaşamdan kopmadılar. Prof.Fuat Köprülü’nün bilgilerini Aşık Paşazade’den aktardığı ve Anadolu’da etkili bir kadın örgütü olan Kadınlar Örgütü (Bâcıyan-ı Rûm), kadınların Türk toplumu içindeki etkisini gösteren ilginç örneklerden biridir. Memlûklar döneminde Mısır’da, yalnızca kadınların katıldığı tekkeler kurulmuştu. Selçuklu döneminde Konya’da kadınlar, tarikat şeyhlerine bağlanıyor ve örtülü de olsa onların meclislerinde bulunuyorlardı. Dülkadir Beyliği’nin, “otuz bin erkek ve otuz bin kadından” oluşan bir ordusu vardı.

Kadınların orduda görev alması ya da bağımsız birimler olarak savaşlara katılması, yalnızca Dülkadir Beyliği’nde görülen bir olay değildir. Türk tarihinin hemen her döneminde ve özellikle Kurtuluş Savaşı gibi milli varlığın tehlikeye düştüğü dönemlerde kadınlar, herhangi bir görevlendirmeyi beklemeden, kendiliğinden silahlı mücadeleye katılmışlardır.

İspanya’da Müslüman fethini başlatan (711) Türk komutan Tarık bin Ziyad’ın ordusunda, savaşçı kadınlardan oluşan birlikler vardı. Kırım Savaşı’nda (1853) Kara Fatma, Türk-Rus Savaşı’nda (1877) Erzurumlu Nene Hatun, Kurtuluş Savaşı’nda Fatma Seher (İzmit dolayları), Ayşe Hanım(Aydın), Tayyar Ramiye Hanım (Adana), Yirik Fatma(Gaziantep), Fatma Kadın (Mudurnu), Makbule Hanım (Gördes), İstanbullu Saime Hanım; çeteler kurarak ya da kurulmuş çetelere katılarak savaşan ünlü kadınlardan bir bölümüdür.

İlhami NALBANTOĞLU, Ahlat Kültür Sanat ve Çevre Vakfı_AHLAT GAZETESİ; Ankara 10. Kitap Fuarı & Siyasetçi, Şair - Yazar: Kenan Mümtaz AKIŞIK

İlhami Nalbantoğlu
Hattat - Gazeteci - Yazar

Kenan Mümtaz Akışık

1925’te Ahlat’da doğdu. İlkokulu Ahlat’da, ortaokulu Tarsus’ta, Liseyi Diyarbakır’da okudu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. Adalet Bakanlığı’nda ilk görevine başladı. Erciş Savcısı iken istifa ile görevinden ayrıldı.

13 yıl Bitlis’te Avukatlık yaptı. CHP saflarında politika ile ilgilendi. 1969’da Bitlis Milletvekili olarak Parlamentoya girdi. 1973 seçimlerini kaybedince 1990 yılına kadar Ankara’da Avukatlık yaptı.

Şiir ve edebiyatla ilgilenen Akışık’ın yayınlanmış 9 adet şiir  kitabı bulunmaktadır. Ayrıca yayınlanmış 2 kitabı bulunan Akışık’ın yayınlanmaya hazır iki kitabı daha bulunmaktadır.
Kenan Mümtaz Akışık, evli ve üç çocuk sahibidir.

İlhami NALBANTOĞLU, Ahlat Kültür Sanat ve Çevre Vakfı AHLAT GAZETESİ

İlhami NALBANTOĞLU 

Ahlat Kültür Sanat ve Çevre Vakfı

AHLAT GAZETESİ

*

10. Ankara Kitap Fuarı

A114 Nolu Stantdayız.

Sizi de bekleriz...

DARÜLACEZE Başkanlığı Basın Bülteni: Darülaceze hayırseverlerimizin gözdesi

Darülaceze hayırseverlerimizin gözdesi

Hayırsever İlhan Tipi, İstanbul'un Bahcelievler Belediyesi sınırlarında bulunan bir dükkân ile bir dairesini kurumumuza bağışladı. Başkanımız Hamza Cebeci, bağışçımız İlhan Tipi'ye yapmış olduğu teberru için Darülaceze sakinleri adına teşekkür etti. Başkanımız Cebeci, hayırsever vatandaşlarımızın bağış yapmak istediklerinde ilk akıllarına gelen kurumun Darülaceze olduğunu, bunun ise 120 yıldır kimsesizlerin kimsesi olan misyonuyla birlikte kesintisiz hizmetlerinden kaynaklandığını söyledi.   Kültürümüzün önemli öğelerinden Darülaceze'nin güçlü bir kurum olduğunu, bu gücünü ise iyiliksever vatandaşlarımızdan aldığına değinen Başkanımız Cebeci, "Darülaceze'nin ilk bağışçısı cennetmekân Sultan Abdülhamid Han'dır. Bu kurum Sultan'ın başlattığı bu güzel gelenek ile hizmetine devam etmektedir. Halkımızın bu hassasiyeti devam ettiği sürece daha saygın bir kurum olacaktır."dedi. Bağışçımız İlhan Tipi'de Darülaceze'nin güzel hizmetlerinin devamına katkı sağlamanın mutluluğunu yaşadığını ifade etti. "Gözüm arkada kalmamıştır. Bağışın yerine gittiğine inanıyorum. Çok huzurluyum."dedi. Hayırsever İlhan Tipi ve ailesinin Başkanımız Hamza Cebeci'yi ziyaretlerinde; Başkan Yardımcılarımız Ümit Ünal, Ali Erdem ile Düzcelilerin "Asuman Annesi" hayırsever iş hanımı Asyaport Kültür Sanat Danışmanı Asuman Karaşabanoğlu da bulundu.